شعر


دست از طلب ندارم تا کام من بر آید                       یا تن رسد به جانان یا جان ز تن بر آید

بگشای تربتم را بعد از وفات و بنگر                      کز آتش درونم دود از کفن بر آید

بنمای رخ که خلقی واله شوند و حیران                   بگشای لب که فریاد از مرد و زن بر آید

جان بر لبست و حسرت در دل که از لبانش              نگرفته هیچ کامی جان از بدن بر ‌آید

از حسرت دهانش آمد بتنگ جانم                         خود کام تنگدستان کی زان دهن بر آید

گویند ذکر خیرش در خیل عشقبازان                    هر جا که نام حافظ در انجمن بر آید

 

 

ذره بین

 

Advertisements

حافظ را باید در «غربت» خواند تا تعابیری حافظ گونه را فهمید—و «غربت» را باید زیست حتی اگر در «وطنی»!

 

 

دمی با غم بسر بردن جهان یکسر نمی ارزد                  بمی بفروش دلق ما کزین بهتر نمی ارزد

بکوی می فروشانش بجامی بر نمی گیرد                      زهی سجاده و تقوی که یک ساغر نمی ارزد

رقیبم سرزنشها کرد، کزاین باب رُخ برتاب                  چه افتاد این سرِما را که خاکِ در نمی ارزد

شکوه تاج سلطانی که بیم جان درو درجست                  کلاهی دلکش است اما به تَرک سَر نمی ارزد

چه آسان مینمود اول غم دریا ببوی سود                       غلط کردم که این طوفان بصد گوهر نمی ارزد 

 ترا آن به که روی خود ز مشتاقان بپوشانی                که شاد مّی جهانگیری غم لشکر نمی ارزد

                                  چو حافظ در قناعت کوش و زین دنیای دون بگذر

                                    که یکجو منّت دونان دو صد من زر نمی ارزد  

          

ذره بین

دانی که چه گفت زال با رستم گُرد      دشمن نتوان حقیر و بیچاره شمرد

 دیدیم بسی، که آب سر چشمه خُرد     چون بیشتر آمد شتر و بار ببرد

 

سعدی و شیرینی سخن او…

 ذره بین

گلچینی از بوستان سعدی، باب هفتم در عالم تربیت

چنین گفت پیری پسندیده هوش                        خوش آید سخنهای پیران به گوش

که درهند رفتم به کنجی فراز                          چه دیدم؟ چو یلدا سیاهی دراز

در آغوش وی دختری چون قمر                       فرو برده دندان به لبهاش در

چنان تنگش آورده  اندر کنار                           که پنداری اللیلُ یغشی النهّار

مرا امر معروف دامن گرفت                          فضول آتشی گشت و در من گرفت

طلب کردم از پیش و پس چوب و سنگ            که ای ناخدا ترسِ بی نام و ننگ

به تشنیع و دشنام و آشوب و زجر                    سپید از سیاه فرق کردم چو فجر

شد آن ابر ناخوش ز بالای باغ                        پدید آمد آن بیضه از زیر زاغ

ز لا حولم آن دیو هیکل بجست                       پری پیکر اندر من آویخت دست

که ای زرق سجادهء دلق پوش                       سیهکار دنیا خرِ دین فروش

مرا روزها دل زکف رفته بود                       بر این شخص و جان بر وی آشفته بود

کنون پخته شد لقمهء خام من                          که گرمش بدر کردی از کام من

تظلم بر آورد و فریاد خواند                          که شفقت بر افتاد و رحمت نماند

نماند از جوانان کسی دستگیر                        که بستاندم داد ازین مرد پیر

که شرمش نیاید ز پیری همی                        زدن دست در ستر نامحرمی

همی کرد فریاد و دامن به چنگ                     مرا مانده سر در گریبان ز ننگ

فرو گفت عقلم به گوش ضمیر                       که از جامه بیرون روم همچو سیر

برهنه دوان رفتم از پیش زن                         که در دست او جامه بهتر که من

پس از مدتی کرد بر من گذار                        که می دانیم؟ گفتمش زینهار

که من توبه کردم به دست تو بر                     که گرد فضولی نگردم دگر

کسی را نیاید چنین کار پیش                         که عاقل نشیند پس کار خویش

از آن شنعت این پند برداشتم                          دگر دیده نادیده انگاشتم

زبان درکش ار عقل داری و هوش                 چو سعدی سخن گوی ورنه خموش!

 

 

 

(من از روی بیکاری این گلچینها را نمی آورم که شما را سرگرم کنم، منظور اینست که شما ببینید که این «ادبیات پوسیده و قدیمی» چگونه در شکل گیری سرنوشت ما نقش می اندازند).

ذره بین

بیست سال پیش به سختی می توانستی در یورک ویل (Yorkville) یا هی زلتون لنز(Hazelton Lanes)  ضعیفه ای نقاب پوش و یا لچک بسر ببینی (مخصوصن از لغت «لچک» بجای «روسری» استفاده کرده ام) ، چه رسد به چادر مشکی کلوکله فرانسوی! از جمله کشورهایی که از سالها پیش از «انقلاب اسلامی» در ایران جاسوس تعبیه کرده بود و پس از خلالوش اسلامی نیز سفارت خانه اش شد محلی برای تبادل نظر میان نمایندگان ابر قدرتهای تصمیم بگیر، کشور کاناداست. این کشور، که من از ساکنینش بشمار می آیم، از هشت سال پیش به این سوی، آغوشش را برای مسلمانان باز کرده—به خصوص عاشق هاگ کردن عوامل جمهوری اسلامیست—و نتیجه اش هم شده اینکه در خیابان دنفورت که به محله یونانیان معروف است بوتیکهای اسلامی «Islamic Fashion» شان را با افتخار در معرض دید ارتوداکسهای دو آتشه قرار میدهند، و در هالت رنفرو نسوان نقاب زده  و لچک بسران جمهوری اسلامی در مسابقه خرید لوازم زیبایی سازی از خانمهای غربی جلو می زنند، و کفر کانزروتیوهای محافظه کار را در می آورند.

 

و اما اینهم «انتقاد از حجاب» از شازده ایرج میرزا

 نقاب دارد و دل را به جلوه آب کند                        نعوذبالله اگر جلوه بی نقاب کند

فقیه شهر به رفعِ حجاب مایل نیست                      چرا که هر چه کند حیله در حجاب کند

چو نیست ظاهرِ قرآن به وِفقِ مراد                        رود به باطن و تفسیرِ نا صواب کند

از و دلیل نباید سوال کرد که گرگ                        به هر دلیل که شد بّره را مجاب کند

کس این معما پرسید و من ندانستم                         هر آنکه حل کند آن را به من ثواب کند

به غیرِ ملت ایران کدام جانوراست                        که جفتِ خود را نادیده انتخاب کند؟

کجاست هّمت یک هیأتی ز پردگیان                      که مردوار ز رُخ پرده را جواب کند

نقاب بر رخ زن سّد باب معرفت است                    کجاست دستِ حقیقت که فتح باب کند

بلی نقاب بُوَد کاین گروهِ مفتی را                         به نصفِ مردمِ ما مالکُ الرّقاب کند

به زهدِ گربه شبیهست زهدِ حضرتِ شیخ               نه بلکه گربه تَشَبّه به آن جناب کند

اگر ز آب کمی دستِ گربه تر گردد                      چو شیخ شهر ز آلایش اجتناب کند

به احتیاط ز خود دستِ تر بگیرد دور                   بسی تکاند و بر خُشکیش شتاب کند

کسی که غافل ازین جنس بود پندارد                    که آب پنجه (ی) هر گربه را عذاب کند

ولی چو چشم حریصش فُتد به ماهیِ حوض           ز سینه تا دُمِ خود را درونِ آب کند

زمن مترس که خانم ترا خِطاب کنم                     ازو بترس که همشیره ات خطاب کند

به حیرتم ز که اسرار هیپنوتیسم آموخت               فقیه شهر که بیدار را به خواب کند

زنان مکه همه بی نقاب می گردند                      بگو بتازد و آن خانه را خراب کند

به دست کس نرسد قرصِ ماه دردلِ آب                اگر چه طالبِ آن جهد بی حساب کند

تو نیز پرده عصمت بپوش و زخ بفروز               بهل که شیخ دغا عوعو کلاب کند

به اعتدال ازین پرده مان رهای نیتس                   مگر مساعدتی دستِ انقلاب کند

زهم بدّرد این ابرهای تیره شب                          وثاق و کوچه پر از ماه و آفتاب کند

 

دست چینی از دیوان حافظ .باشد که اگر «حافظ دان» هم نیستیم، «حافظ خوان» بشویم، گر چه برای گاهی کوتاه.  باور من بر اینست که ما تا «خود» را نشناسیم، نمی توانیم «دشمن» را شناسایی کنیم و شاید تا سده ها همچنان بازیچه دست مانند آخوندان بمانیم. و اما «خود شناسی» ما، که شامل شناخت ما از فرهنگ و تاریخ ایران می شود، آغازی خواهد بود برای «رهایی» ما.  فقط این را بدانیم که  راهی بسیار دشوار در پیش داریم!

 ذره بین

 

 گلچینی از دیوان حافظ شیرازی

 صوفی نهاد دام و سر حقّه باز کرد                         بنیاد مکر با فلک حقّه باز کرد

بازی چرخ بشکند شش بیضه در کلاه                     زیرا که عرض شعبده با اهل ناز کرد

ساقی بیا که شاهد رعنای صوفیان                        دیگر به جلوه آمد و آغاز ناز کرد

این مطرب از کجاست که ساز عراق ساخت             و آهنگ بازگشت به راه حجاز کرد

ای دل بیا که ما به پناه خدا رویم                         زانچ آستین کوته و دست دراز کرد

صنعت مکن که هر که محبت نه راست باخت           عشقش بروی دل در معنی فراز کرد

فردا که پیشگاه حقیقت شود پدید                          شرمنده رهروی که عمل بر مجاز کرد

ای کبک خوش خرام کجا میروی بناز                    غّره مشو که گربه زاهد نماز کرد

حافظ مکن ملامت رندان که در ازل                      ما را خدا ز زُُهد ریا بی نیاز کرد

تقدیم به برنده «جایزه صلح نوبل»

 چی اَتونَه، چی اتونَه،                               شیرین جان آمده تو خونَه مونَه

شیرین جان می خواد آواز بخونَه                 شیرین جان با آقا «جان» (John Weston) می خونَه

آقا «جان» در پارلمانشُونَه                          اما برا شیرین جان می خونَه

بلیط فروشم، وکیلتونم                               شما «جان» بخواهید، من می ستونم.

ذره بین

صفحهٔ بعد »